Familiefoto's

Familiefoto's
Familiefoto's

woensdag 6 december 2017

Genealogisch blog 245




Gemengd huwelijk

Dat ik op dinsdagmiddag als vrijwilliger werk voor het Regionaal Archief Rivierenland (RAR), veronderstel ik als bekend bij de trouwe lezers van dit Genealogisch blog. Al wekenlang ben ik bezig met het indexeren van dopen en huwelijken in de 18e eeuw vanuit het betreffende boek van de Nederduits Gereformeerde Kerk (tegenwoordig NH) van het dorp Rumpt aan de Linge, vlakbij Beesd. Door de gegevens uit het kerkboek te indexeren in het programma Maisflexis komen deze data binnenkort beschikbaar voor elke genealoog op de site wiewaswie.nl. Daardoor omvat wiewaswie.nl niet langer alleen genealogische data sinds de invoering van de Burgerlijke Stand. Ook elders doen vrijwilligers hetzelfde werk als ik om zo snel mogelijk alle beschikbare genealogische gegevens in de databank te krijgen van wiewaswie.nl.

NH-kerk van Rumpt
NH-kerk van Rumpt

Op zich is het invoeren van de gegevens uit de kerkboeken in Maisflexis een geestdodend werk, maar de vroegere predikanten en ouderlingen weten de moderne vrijwilliger toch op een eenvoudige wijze bij de les te houden. Ze doen dat op de eerste plaats met hun handschrift. Na een plechtigheid moest nog even gauw in het kerkboek worden bijgeschreven wie er gedoopt of getrouwd waren. Menig maal is het puzzelen hoe de dopeling of zijn ouders heetten. Ook de namen van geliefden die wilden trouwen, zijn niet altijd even duidelijk geschreven. Soms kost het enig zweet om aanvullende informatie te ontcijferen. De hulp van een collega-vrijwilliger of van een in oude handschriften getrainde medewerker van het RAR is af en toe onontbeerlijk.
Toch blijf ik het indexeren aantrekkelijk werk vinden, vooral door de pareltjes die ik met enige regelmaat tegenkomt. Afgelopen dinsdag had ik het geluk twee van die pareltjes tegen te komen. In beide gevallen ging het om een huwelijk van een lidmaat van de kerk in Rumpt met een partner van een ander (=Rooms) geloof. In zulke gevallen kon de predikant het blijkbaar niet alleen af, want er waren steeds een of meerdere ouderlingen aanwezig bij de ondertrouw, die destijds belangrijker was dan de huwelijksplechtigheid. De angst voor de Roomschen speelde een grote rol. Een angst, die ook in mijn jeugd nog in volle omvang bestond, maar dan wel in omgekeerde richting. Wanneer je als katholiek met een andersdenkende partner je leven verder wilde delen, dan moest en zou die partner ook katholiek worden. Probeerde je je aan die regel te onttrekken, dan oefenden familie en meneer pastoor maximale druk uit om toch binnen de schoot van de kerk te trouwen. Op die manier is mijn oom Bert Wunderink katholiek geworden. Ik heb zelf die druk kunnen weerstaan, al heeft mijn grootvader verwoede pogingen gedaan om me op andere gedachten te brengen.

Ondertrouw van Abraham Jasperse Goort met Maria Petersen van Getten
Ondertrouw van Abraham Jasperse Goort met Maria Petersen van Getten

Op 6 april 1737 gingen in Rumpt Abraham Jasperse Goort en de katholieke Maria Petersen van Getten in ondertrouw in bijzijn van ouderling Eijmert van Doeland met de volgende belofte:

“… en hebben gezamentelijk op de allernadrukkelijkste wijze voor Gods Heilig, rechtvaardig en alwetend Aangezigt belooft dat alle kinderen zonder onderscheid van jongen en meijsjes, die ze gewinnen mogten in de geref. doop te doen en lang (…) in die religie zonder enige uitvlugten op te voeden waartoe den Heer God haar wil getrouw maken.”
Dominee en ouderling hadden het niet zo op met de integriteit van Maria Petersen; in manlief Abraham Jasperse hadden ze het volste vertrouwen.


Ondertrouw van Koster van de Kroon en Anthonia de Hoog
Ondertrouw van Koster van de Kroon en Anthonia de Hoog 

Wanneer Koster van de Kroon en Anthonia de Hoog op 15 juli 1752 in ondertrouw worden opgenomen, zijn er zelfs twee ouderlingen, Anthonie Drost en G. Doesburg, bij de plechtigheid aanwezig. De predikant schreef verder in het kerkboek:

“..en voor mij de bruidegom belooft heeft op de allerplegtigste wijze in de Geref. Religie te zullen volharden, en inggelijx de Bruid heilig en plegtig belooft met bijgevoegd de handgeving hare beloften aan hare Bruidegom en toekomende naar voorn. gedaan van met hem in de Gereformeerde Kerk met verzaking van de Roomschen te zullen overgaan daarin tot het einde harer leven te volharden en hare kinderen die ze krijgen mogten in de ware Geref. religie op te voeden zonder aanzien van leed of dreigementen en zonder te horen na enige verleidingen om daardoor van hare gelofte afgetrokken, en dus meineedig te werden.”
De bruidegom hoefde slechts te beloven, dat hij zijn gereformeerde geloof trouw zou blijven. De bruid daarentegen moest onder ede verklaren haar roomse geloof vaarwel te zeggen en daarop nooit terug te komen. Bovendien moest ze plechtig beloven eventuele kinderen ook in de gereformeerde religie op te voeden. De classis had blijkbaar geen vertrouwen in roomsen en zeker niet in roomse vrouwen. Een mijneed lag op de loer.

Tiel, 6 december 2017



Geen opmerkingen:

Een reactie posten